Imanja

Rudna je selo u opštini Đulvez (Giulvăz), u okrugu Timiš, u rumunskom Banatu: prema izvorima oko 40 km južno od Temišvara, blizu srpske granice, na desnoj obali Tamiša. Prema koordinatama upotrebljenim na karti, nalazi se oko 34 km vazdušnom linijom od Temišvara (preračunala arhiva).

Lokalni članak iz 2026. navodi da se Rudna prvi put pominje 1333. kao „Ruda“, da je 1717. imala 30 kuća, 1880. više od 1.100 stanovnika, a 2002. njih 742.

Porodica je imanje kupila 1782. za 52.028 guldena i 22¾ krajcera; kako, priča stranica o porodici. Jedan lokalni članak kupovinu smešta u 1781.

Godine 1828. Rudna je imala 5.780 jutara zemlje sa 48½ sesija, to jest seljačkih parcela: oko 3.300 hektara (preračunala arhiva; jedinice su objašnjene pri dnu ove stranice). U Fedorovo vreme bila je središte njegovog domena.

Konak, na mađarskom kastély (zamak), spomenički izvori datiraju oko 1780, a drugi popisi u 19. vek; graditelj nije imenovan. Najstariji prikaz u građi je fotografija objavljena 1913: dvospratna kuća pod mansardnim krovom, sa središnjim delom pod zabatom i dvokrakim stepeništem.

Tokom revolucije 1848–1849. požar u porodičnoj kući kod Rudne uništio je porodična dokumenta iz vremena pre 1848. Istoriju porodice trebalo je obnoviti iz arhiva i iz malobrojnih dokumenata koja su izbegla požar, uglavnom sudskih.

Srpska pravoslavna crkva svetih arhanđela Mihaila i Gavrila podignuta je u Rudni 1834–1838, a lokalni izveštaji je povezuju sa porodicom Nikolić. To je treći prikaz na razglednici iznad, „Gör. kel. szerb templom“.

Fedor je umro 27. februara 1903. u svom zamku u Rudni. Kovčeg je 3. marta prenet u srpsku crkvu, obavijenu crninom, a on je 4. marta sahranjen u porodičnoj kapeli na imanju. Selo je imalo železničku stanicu, a za sahranu su saobraćali posebni vozovi.

Izveštaji iz 1903. govore o porodičnoj kapeli na imanju, a muzejski članak o porodičnoj grobnici. Danas, kaže muzejski članak, grobnica stoji „nekoliko kilometara od konaka, zapuštena“, dok se porodična kapela pominje u lokalnim obilascima. Imanje je bilo veliko, oko 3.300 hektara, pa oba podatka mogu biti tačna.

Lokalni mediji navode da je baronov sin 1919. prodao konak i da ga je do 1946. posedovao advokat dr Aleksandru Ligezan. Potom je služio kao dom za šetnju i granična jedinica, a šezdesetih godina kao sedište kolektivne poljoprivredne zadruge. Posle 1989. propadao je, a od 2002. delimično je obnovljen. Zaštićen je kao spomenik kulture i ostaje u privatnom vlasništvu. Od pomoćnih zgrada preostao je stari mlin; zemljište obuhvata 12 hektara, sa jezerom i voćnjakom.

Macedonija je malo selo u sastavu grada Čakovo, u okrugu Timiš. Jovan Belčić kupio je imanje 1825. od porodice Jovanović-Vidak. Godine 1828. imalo je 2.000 jutara, oko 1.150 hektara, sa 62½ sesija, i pripalo je njegovom sinu Jovanu (VII). Mihajlo je tamo rođen 1841. Nijedan od pregledanih izvora ne opisuje konak niti druge zgrade u Macedoniji. Prema proračunu arhive, nalazi se samo oko 4 km od Rudne.

Temišvar (Temesvár) bio je Fedorov rodni grad, za koji je, kaže njegov nekrolog, ostao usko vezan. Na trgu Pijaca Traijan stoji kuća Fedorovog brata, barona Mihajla (na mađarskom Mihalj): gradska kuća iz 19. veka čiji arhitekta i godina nisu navedeni u pregledanim izvorima. Fotografija ispod snimljena je 2020.

Fedor je u Rumuniji nasledio imanja kneza Mihaila Obrenovića, svog ujaka: Mavrodin (Mavrodin) i Buzesku (Buzescu) u okrugu Teleorman, Tămădea-Tămășești u okrugu Ilfov i jednu četvrtinu imanja Andrășești. Pripala su mu podelom kneževe rumunske imovine među naslednicima, dogovorenom u Bukureštu 8. juna 1873. Napisi slede Markova (2011).

Dok je Fedor bio civilni adlatus Bosne i Hercegovine (1882–1886), bivši austrougarski konzulat u Sarajevu, zgrada u turskom stilu, preuređen je i postao „kuća Nikolić“ (Nicolics), mesto okupljanja visokog društva grada. Mišelina je tamo rođena u novembru 1882. O kojoj je zgradi reč, nije utvrđeno.